KILKA SŁÓW TYTUŁEM WSTĘPU |
James Cameron daży chyba bohaterów swoich filmów dużym uczuciem, gdyż
wypuścił wersje reżyserskie aż trzech swoich filmów, wszystkie trzy wydłużając
o kilkanaście minut - dzięki czemu także i my, możemy spędzić więcej czasu
z bohaterami "Aliens", "Terminatora 2" i opisywanego tu właśnie "The Abyss".
"The Abyss" jest jednak jedynym filmem w tym zestawie, którego wersja reżyserska
zupełnie zmienia wydźwięk i przesłanie całości. Jako ciekawostkę należy dodać,
że w wersji reżyserskiej (nazywanej częściej "Wersją Specjalną") dodano bądź
rozbudowano aż 36 (!) scen, a także dodano na początku filmu sentencję z Nietzshego,
a na końcu dedykację. Film został w sumie wydłużony o "mniej więcej" 28 minut!
Wersja rozszerzona rozpoczyna się cytatem z Nietzschego, którego to
cytatu nie było w wersji kinowej.
[Czas: 6 - 7 minuta]
Dodano krótki dialog między obsługą radia na statku "Explorer". Dialog tyczy
się żony Buda, a dokładnie tego, że "Bud będzie musiał dać jej zastrzyk
usypiający" - już tu mamy wzmiankę o ostrym temperamencie Pani Lindsey Brigman.
[Czas: 8:00 - 10:15]
Bud nieco dłużej rozmawia przez telefon; mówi że jest spokojny, po czym
wrzeszczy do słuchawki "WHAT!?". Widzimy też załogę platformy podczas
pracy w wodzie, która to praca zostaje przerwana - załoga zostaje
zwołana na pokład, gdzie Bud ogłasza, że platforma na prośbę
rządu musi zostać przesunięta.
[Czas: 14:35 - 15:18]
Bud przez chwilę rozmawia (drogą radiową) z zasypiającą ze zmęczenia Nocką.
[Czas: 15:27 - 16:00]
Nocka, Bud i Hippy z nudów śpiewają sobie piosenkę ;)
[Czas: 19:31 - 19:54]
Nieznacznie wydłużono rozmowę Bud'a, Lindsey i Hippy'ego. W czasie gdy nadchodzi
komunikat o stumetrowym wzniesieniu na dnie, Bud dyskutuje z Lindsey na temat
jej zejścia na platformę, co uważa za głupotę z jej strony.
[Czas: 20:55 - 22:32]
Kolejna, tym razem bardzo ostra kłótnia między Budem a Lindsey. Kłótnia ma miejsce
w kajucie, a obraca się wokół tematu nowego faceta Lindsey, z którego bogactwa
i elegancji nabija się Bud. Poruszony zostaje też temat rozwodu, którego "małżonkowie"
jeszcze nie dostali, oraz obrączek (Lindsey swojej nie nosi). W końcu Lindsey
wybucha złością, wygania Bud'a z kajuty i krzyczy za nim, że skoro jest taki
mądry, to powinien mieć własny Talk Show: "Porady dla zakochanych z głębokości
300 sążni" ;)
[Czas: 23:48 - 24:10]
Porucznik Coffey zanim wstanie i przywoła do porządku Hippy'ego, jeszcze przez
chwilę, spokojnie (na siedząco) tłumaczy, że w razie niebezpieczeństwa podczas
nurkowania będą mogli zawrócić. Hippy jeszcze chwilę "cwaniakuje", w końcu
Bud go przekonuje, aby się uspokoił.
[Czas: 24:26 - 25:29]
Po przemowie Coffey'a, dodano jeszcze krótkie, aczkolwiek wymowne spojrzenie Lindsey.
Tuż przed zejściem do wody, Bud dyskutuje z Coffey'em na temat kondycji swoich ludzi,
którzy "ciągną na paskudnej kawie i czterech godzinach snu". Bud ma też pretensję do
Coffey'a o to, że ten nie pyta go o zdanie. Bud prosi Coffey'a o nieco łagodniejsze podejście
do pracowników platformy. Coffey odmawia i kończy rozmowę słowami: "Przygotuj
swoich ludzi do nurkowania!". W szatni, Bud rozmawia przez chwilę z Finlerem.
Rozmowa jest krótka - Finler stwierdza, że Komandosi nie mają poczucia humoru
i pyta Bud'a, czy ten wie, że ma niebieską rękę (po wyławianiu obrączki z kibla).
Bud nakazuje Finlerowi zamknąć się i zakładać sprzęt ;)
[Czas: 29:52 - 30:30]
Dodano kilka ujęć nurków otwierających włazy, Coffey'a na platformie oraz Hippy'ego
który wpuszcza sondę z kamerą do wnętrza wraku.
[Czas: 31:08 - 31:35]
Dodano fragment rozmowy między Lindsey a Coffey'em, gdzie Lindsey stwierdza, że ładunki
atomowe o których mówi Coffey to III-cia Wojna Światowa w puszce. Widzimy też jak podskakuje
licznik Gigera, widok z kamery zamontowanej na sondzie oraz wejście nurków do środka
wraku.
[Czas: 31:50 - 32:09]
Symbolicznie wydłużono sekwencję w której pojazdy przepływają obok wraku okrętu podwodnego.
Widzimy przód okrętu zmiażdżony uderzeniem o dno.
[Czas: 33:18 - 33:50]
W wersji reżyserskiej mamy znacznie więcej scen zalanego wnętrza okrętu: pływające kawałki
jedzenia, śmieci, gazety itp. Nurkowie w czasie oglądania zalanego wnętrza rozmawiają na temat
tego, na jak długo starczy im jeszcze tlenu.
[Czas: 35:39 - 35:56]
Coffey odnajduje zwłoki Kapitana, a przy nim klucze do zbrojowni z głowicami nuklearnymi.
[Czas: 36:24 - 36:51]
Dodano krótkie ujęcie, jak Bud i Jamer nurkują w kierunku włazu. Tuż po tym dodanym ujęciu
widzimy moment otwarcia włazu, znany z wersji kinowej.
[Czas: 36:51 - 37:00]
Tuż przed tym dodanym fragmentem, widzimy przez kilka sekund ujęcie otwieranego włazu, znane
z wersji kinowej, po czym mamy dodane kilka sekund nowego materiału - Bud i Jamer
wchodzący do pomieszczenia.
[Czas: 44:20 - 44:28]
Bohaterowie oglądają w TV wiadomości. Dziennikarz mówi o firmie Benthic Petroleum
(której pracownikami są nasi bohaterowie), a Finler krzyczy do telewizora: "Chcemy
nazwisk!".
[Czas: 46:20 - 47:14]
Na tych dodanych ujęciach Komandosi z pomocą pojazdu FlatBed otwierają luk pocisku
(w celu wyjęcia głowicy nuklearnej), a załoga platformy ogląda TV i dowiaduje się
o coraz bardziej zaostrzającej się sytuacji między USA a ZSRR i dziwnych incydentach
na morzu z udziałem okrętów wojennych obydwu ze stron.
[Czas: 47:47 - 48:25]
Bohaterowie ponownie oglądają wiadomości TV. Wszystkie stacje mówią tylko o jednym:
sytuacja na świecie zdaje się być napięta do granic możliwości. Siły USA i NATO postawione
zostały w stan najwyższej gotowości. Wojna nuklearna między ZSRR a USA wisi
w powietrzu. W tej dodanej sekwencji widzimy również uliczną sondę wśród mieszkańców
USA - mówią o strachu i bezsilności wobec nadchodzącego zagrożenia (wojny).
[Czas: 55:56 - 56:14]
Do sekwencji, w której platforma ciągnięta przez resztki dźwigu osuwa się ze zbocza, dodano
sceny pożaru na pokładzie. Lindsey w masce i z butlą przedziera się przez ogień i ratuje
jednego z Komandosów, przygniecionego przez stalową konstrukcję.
[Czas: 59:14 - 1:00:04]
Rozszerzono rozmowę między Budem a Finlerem, który marzy o powrocie na powierzchnię, do żony.
Bud rusza w głąb platformy, a Finler kontynuuje wysyłanie sygnału MAYDAY.
[Czas: 1:02:05 - 1:03:17]
Bud, Nocka i Hippy oglądają na monitorach straty po wypadku: zniszczonego KAB3 oraz martwych
przyjaciół. Bud oglądając na ekranie martwych towarzyszy wymienia imię Finler... co jest
oczywistą nieścisłością, gdyż kilka minut wcześniej (a już po wypadku) z Finlerem rozmawiał ;)
[Czas: 1:04:00 - 1:05:00]
Bud rozmawia z Nocką o Lindsey. Opowiada jak się poznali, będąc przez 2 miesiące na jednym
statku. Ożenili się, gdyż żonaci dostawali kajutę, a nie prycze, a rozstali się, bo Lindsey
awansowała. Jak jednak stwierdza Bud, Lindsey nie zostawiła go, tylko to on został z tyłu.
[Czas: 1:12:31 - 1:14:25]
Kolejna ostra dyskusja między Coffey'em a naszymi bohaterami. Coffey rozkazuje czuwać
całą noc przy sonarze, na wypadek "powrotu tego rosyjskiego okrętu podwodnego", na co
Lindsey odpowiada mu, że "to coś" mieszka w wąwozie kilka mil stąd i na pewno nie mówi
po rosyjsku. Nocka każe się Coffey'owi wypchać, a Cat stanowczo oświadcza mu, że załoga
platformy nie jest pod jego rozkazami. Sytuację uspokaja nieco Bud, który prosi Cata
o objęcie pierwszej wachty przy sonarze. Widać wyraźnie, że Coffey coraz mniej panuje
nad sytuacją i nad sobą.
[Czas: 1:19:00 - 1:19:38]
W tym miejscu dodano króciutkie ujęcie - Coffey patrzący przez szybę.
[Czas: 1:20:33 - 1:20:57]
Lindsey częstuje herbatą (czy kawą) Komandosa którego uratowała podczas pożaru.
Ten mówi: "Dzięki".
[Czas: 1:29:08 - 1:29:50]
Hippy ukradkiem zagląda do kajuty Komandosów, gdzie zastaje pusty stół, na którym
wcześniej leżała głowica nuklearna. Po chwili widzimy Coffey'a, który dźwigając
głowicę na rękach, samotnie przemierza korytarz.
[Czas: 1:29:59 - 1:30:22]
Bud rozmawia z załogą (w tym z Finlerem ;) o tym, skąd mogli przybyć "Obcy".
Powstaje teoria, że musieli przybyć z miejsca o warunkach podobnych do tych,
jakie panują głęboko w oceanie.
[Czas: 2:09:25 - 2:09:40]
Do sekwencji zejścia Buda na dno oceanu, dodano nieco... humoru. Lindsey która
wciąż do Buda mówi, nagle stwierdza, że za dużo gada. Na co Bud odpisuje jej:
"Zawsze dużo gadałaś". Załoga przyjmuje ten tekst z uśmiechem, a Lindsey przytakująco
kiwa głową.
[Czas: 2:10:02 - 2:10:29]
Bud pisze, że sygnał słabnie. Załoga błyskawicznie wyłącza wszystkie urządzenia
pobierające prąd, a Nocka każe przepuszczać sygnał od Buda przez procesor cyfrowy.
W tym czasie Lindsey woła do Buda przez mikrofon, że ciągle jest przy nim i razem
z nim.
[Czas: 2:12:26 - 2:13:18]
Bud zaczyna niewyraźnie pisać, kontakt z nim niemalże się urywa. Wtedy Lindsey
zaczyna przypominać mu o "dwóch świeczkach w ciemności" - ich wspólnym wieczorze
sprzed lat. Gdy w pokoju zgasło światło, Lindsey zapaliła swieczkę i powiedziała,
że ta świeczka jest jak ona, samotna w ciemności życia. Po chwili Bud zrobił
to samo i postawił swoją świeczkę obok, mówiąc: "Widzisz? To ja. Nie jesteś sama".
[Czas: 2:23:05 - 2:28:18]
Obcy pokazują Budowi sceny z dzienników TV, mówiące o nadchodzącym konflikcie.
Następnie widzimy dziennikarza który z przerażeniem krzyczy do kamery oraz tłum ludzi, który ucieka
przed czymś "strasznym". W następnej kolejności obcy pokazują Budowi mnóstwo scen
eksplozji termonuklearnych. Bud już rozumie, że "coś strasznego" co zbliża się
do lądu, to kara Obcych za bezmyślność ludzi, którzy na lewo i prawo wykorzystują
broń jądrową. Bud pyta: "Ale dlaczego sądzicie, że oni naprawdę to zrobią? Na jakiej
podstawie nas osądzacie?" - mając na myśli to, czemu Obcy są pewni tego, że
ludzie rozwalą świat atomówkami. W odpowiedzi Obcy puszczają Budowi krótki i treściwy
film, który ukazuje najgorsze strony ludzkości: wojny, faszyzm, obozy pracy, bombardowania,
rozstrzeliwania itp. Bud z pokorą (jakby wstydząc się za całą ludzkość) spuszcza głowę i przymyka oczy,
jednak ogląda dalej, aby uszanować wolę Obcych. Teraz nadszedł czas na najważniejszą
z dodanych sekwencji, czyli ogromne fale zbliżające się do lądów wszystkich kontynentów.
Gdy już zdaje się, że za chwilę woda zaleja lądy i uciekających w przerażeniu ludzi, fale
zatrzymują się! Ludzie przestają uciekać, patrząc ze zdziwieniem na ten "cud". Po chwili
fale zaczynają się cofać; ludzie wiwatują z radości. Kamerzysta TV filmuje twarze będących
jeszcze w szoku ludzi. Akcja wraca pod wodę, gdzie Bud pyta obcych, czemu "tego nie zrobili".
W tym miejscu akcja filmu wraca do momentu znanego z wersji kinowej, gdzie Obcy pokazują Budowi
komunikat który napisał do Lindsey: "Wiedziałem, że to bilet w jedną stronę".
[Czas: 2:30:18 - 2:30:22]
Zanim Nocka i Hippy spostrzegą komunikat od Buda, przez chwilę rozmawiają o zatrzymanej
fali przypływowej. Nocka żałuje że przegapiła taki widok.
[Czas: 2:30:43 - 2:30:54]
W tym miejscu nie ma żadnej dodanej sceny... ale jest scena ZMIENIONA. Widać
wyraźnie, że jest to inne ujęcie, inna gra aktorska, inne kadrowanie. Szczególnie
widać to po mimice Lindsey, ustawieniu Hippy'ego i sposobie, w jaki Cat podaje
Lindsey "gruszkę od radia". Scena wydłużyła się też o mniej więcej 5 sekund
w porównaniu do tej, którą zastąpiła. Zmieniona scena pokazuje
na twarzy Lindsey jeszcze chwilowy szok, zanim weźmie od Cata "gruszkę od radia" i powie
do niej, że Bud znowu nadaje.
[Czas: 2:31:07 - 2:32:09]
Rozbudowano scenę w której Bud pisze do załogi na platformie ostatni komunikat przed
wynurzeniem. W wersji kinowej pisał tylko: "Mam nowych przyjaciół". Tu znacznie rozbudowano
pisemny monolog Buda. Bud przypomina, że Obcy wysłali "wiadomość" i retorycznie pyta, czy
Ci na górze ją otrzymali. Pisze też o tym, że "oni" są tu chyba od dawna, że nie lubią
patrzeć jak ludzie krzywdzą się nawzajem, jak tracą kontrolę nad bronią i że ludzkość
musi wydorośleć - choć to tylko "sugestia" ze strony Obcych. Jeden z wojskowych robi
kwaśną minę, a kapitan statku "Explorer" mówi mu: "Wygląda na to chłopcy, że chyba wypadniecie z obiegu".
[Czas: 2:32:47 - 2:32:58]
W tym miejscu dodano ujęcia wnętrza platformy, rozświetlanego przez wznoszący się statek
Obcych.
[Czas: 2:35:09 - 2:35:15]
Ostatnim dodanym do filmu ujęciem jest panorama statku Obcych, z platformą, Explorerem
i okrętami wojennymi "na pokładzie".
Przed napisami końcowymi dodano dedykację. Film poświęcono jednemu z aktorów, który zginął
w wypadku w 1989 roku.
Lepiej tu zabrzmi zwrot scena "zamieniona", gdyż na miejsce sceny usuniętej wstawiono
scenę o tym samym wydźwięku, lecz ze zmienionym kadrowaniem, oraz nieco inną grą aktorów.
Tak wyglądała ta scena w pierwotnej wersji kinowej:
|
 | |
 |
|
 |
W znakomitej większości rozbudowano sceny dialogowe, które miały lepiej ukazać konflikt
między Budem i Lindsey oraz wzmocnić obraz ich rozpadającego się małżeństwa. Sceny
dialogowe i kilka nowych, dodanych ujęć, miały też pomóc w podbudowaniu
napięcia (wisząca groźba wojny nuklearnej na powierzchni) przed zmienionym finałem, oraz
przygotować "teren" pod zupełnie inny "obrót spraw".
Wersja reżyserska to już nie film o spotkaniu bohaterów z kosmitami, tylko antywojenny
manifest mający nieść głębokie przesłanie dla ludzkości. Można się sprzeczać, czy
wersja reżyserska jest ciekawsza czy tylko niepotrzebnie wprowadza dziwne rozwiązanie
akcji. Pewne jest jednak, że w obydwu wersjach kręgosłupem zakończenia była miłość.
W wersji producenckiej uratowała jednak życie tylko Buda i ekipy; w wersji
reżyserskiej życie tysięcy ludzi, którzy dzięki miłości Buda do Lindsey uniknęli
zalania wielką falą wody. Wersja reżyserska ukazuje też zagrożenie nuklearne
w znacznie szerszym kontekście, a spotkanie ludzi z kosmitami niemal jako sąd
ostateczny. Dziwne jest jednak, że tak spektakularna (i zapewne droga w realizacji) scena, w której gigantyczne fale zbliżają się do lądów - nie ujrzała światła dziennego
już w wersji producenckiej. Może stwierdzono, że czysto przygodowa konwencja filmu
zostałaby zaburzona przez nieco pompatyczne i poruszające trudne tematy zakończenie.
 |
|
Tytuł oryginalny: The Abyss
Tytuł polski: Otchłań / Głębia
Rok produkcji: 1989, USA
Reżyseria: James Cameron
Scenariusz: James Cameron
Czas trwania wersji reżyserskiej: 171 min.
Czas trwania wersji producenckiej: 146 min.
Wystąpili:
Ed Harris, Mary Elizabet Mastrantonio, J.C. Quinn,
Michael Biehn, Leo Burmester, Todd Gradd, Kimberly Scott
AUTOR OPISU: Rafał Donica - DUX
[kontakt]
| |
 |
