Klub Miłośników Filmu I F/X - OSCARY ZA EFEKTY SPECJALNE Lata 1927-1959

OSCARY ZA EFEKTY SPECJALNE
Lata 1927-1959

W 1927 roku powstała Academy of Motion Picture Art and Sciences. Pierwsze rozdanie nagród Amerykańskiej Akademii Filmowej miało miejsce 26 maja 1929 roku. Nie istniała nazwa "Oscary", nie było wiekiej fety ani uczty dla mediów, ot, skromny bankiet, na którym wyróżniono dokonania kinematografii amerykańskiej. Lecz już wtedy dostrzeżono pracę autorów efektów specjalnych. Wśród skromnej listy nominacji i niewielkiej liczby kategorii, Oscara za najlepszy film zdobył obraz "Skrzydła" Williama Wellmana. Nagrodę za tzw "osiągnięcia inżynieryjne" w tym filmie zdobył Roy Pomeroy, który odpowiadał za niezwykle widowiskowe - jak na owe czasy - przedstawienie sekwencji powietrznych. To wyróżnienie było prekursorem nagród Akademii za efekty specjalne. W 1939 roku akademicy przyznali specjalną nagrodę za optyczne efekty wizualne do filmu "Spawn of the North". Kategoria ta weszła na stałe w poczet nominacji już rok później, gdy Oscara odebrali Fred Sersen i E. H. Hansen, za najlepsze efekty wizualne w filmie "The Rains Came" (1939). Do 1963 roku kategoria "najlepsze efekty specjalne", była przyznawana zarówno za efekty wizualne, jak i dźwiękowe. Dopiero "Kleopatrę" Josepha L. Mankiewicza (1963), wyróżniono za same efekty wizualne, tym samym rozdzielając osiągnięcia optyczne i dźwiękowe na dwie osobne kategorie.

Od wprowadzenia na stałe oscarowej kategorii za efekty specjalne w 1940 roku (przypomnijmy, że filmy z danego roku, nagradzane są w pierwszych miesiącach roku następnego), przez pierwszą dekadę wyróżniano obrazy bardzo różne gatunkowo. Dopiero następne dziesięciolecie przyniosło obecną do dzisiaj niepisaną prawidłowość, że Oscara za wizualne efekty specjalne otrzymują przede wszystkim filmy science fiction, oraz awanturnicze widowiska przygodowe. Lata 50-te to supremacja pioniera powojennej ekranowej fantastyki, producenta i reżysera George'a Pala (m.in. "Kierunek Księżyc", "Wojna światów" czy "Wehikuł czasu" z 1960 roku). Za efekty nagradzano olbrzymie widowiska biblijne, "Dziesięcioro przykazań" (z niezwykłą sekwencją przejścia Izraelitów przez Morze Czerwone), czy "Ben-Hura".

Nagroda Specjalna za tzw. efekty inżynieryjne
Skrzydła
Roy Pomeroy

1927/28

Ralph Hammeras
(bez nominowanego filmu)

Nugent Slaughter
(bez nominowanego filmu)

Special Achievement Award
Spawn of the North
Gordon Jennings, Jan Domela, Dev Jennings, Irmin Roberts, Art Smith,
Farciot Edouart, Loyal Griggs

1938

The Rains Came
Fred Sersen, E. H. Hansen

1939

Przeminęło z wiatrem
John R. Cosgrove, Fred Albin, Arthur Johns

Only Angels Have Wings
Roy Davidson, Edwin C. Hahn

The Private Lives of Elizabeth and Essex
Byron Haskin, Nathan Levinson

Topper Takes a Trip
Roy Seawright

Union Pacific
Farciot Edouart, Gordon Jennings, Loren Ryder

Czarnoksiężnik z krainy Oz
A. Arnold Gillespie, Douglas Shearer

Złodziej z Bagdadu
Lawrence Butler

1940

The Blue Bird
Fred Sersen

Boom Town
A. Arnold Gillespie

The Boys from Syracuse
John P. Fulton

Dr. Cyclops
Gordon Jennings

Foreign Correspondent
Paul Eagler

The Invisible Man Returns
John P. Fulton

The Long Voyage Home
R.T. Layton, R.O. Binger

One Million B.C.
Roy Seawright

Rebecca
Jack Cosgrove

The Sea Hawk
Byron Haskin

Swiss Family Robinson
Vernon L. Walker

Typhoon
Farciot Edouart, Gordon Jennings

Women in War
Howard J. Lydecker, William Bradford, Ellis J. Thackery

I Wanted Wings
Farciot Edouart, Gordon Jennings

1941

Aloma of the South Seas
Farciot Edouart, Gordon Jennings

Dive Bomber
(film wycofany z nominacji
przed rozdaniem Nagród Akademii)
Byron Haskin

Flight Command
A. Arnold Gillespie

A Yank in the R.A.F.
Fred Sersen

The Invisible Woman
John Fulton

The Sea Wolf
Byron Haskin

That Hamilton Woman
Lawrence Butler

Topper Returns
Roy Seawright

Reap the Wild Wind
Gordon Jennings, Farciot Edouart, William L. Pereira

1942

The Pride of the Yankees
Jack Cosgrove, Ray Binger

One of Our Aircraft Is Missing
Ronald Neame

The Navy Comes Through
Vernon L. Walker

Jungle Book
Lawrence Butler

Mrs. Miniver
A. Arnold Gillespie, Warren Newcombe

Invisible Agent
John Fulton

Flying Tigers
Howard Lydecker

Desperate Journey
Byron Haskin

The Black Swan
Fred Sersen

Crash Dive
Fred Sersen

1943

Air Force
Hans Koenekamp, Rex Wimpy

Bombardier
Vernon L. Walker

The North Star
Clarence Slifer, R. O. Binger

So Proudly We Hail!
Gordon Jennings, Farciot Edouart

Stand by for Action
A. Arnold Gillespie, Donald Jahraus

Trzydzieści sekund nad Tokio
A. Arnold Gillespie, Donald Jahraus, Warren Newcombe

1944

The Adventures of Mark Twain
Paul Detlefsen

Days of Glory
Vernon L. Walker

Secret Command
David Allen, Ray Cory, Robert Wright

Since You Went Away
John R. Cosgrove

The Story of Dr. Wassell
Gordon Jennings, Farciot Edouart

Wilson
Fred Sersen

Wonder Man
John Fulton

1945

They Were Expendable
A. Arnold Gillespie, Donald Jahraus, Robert A. MacDonald

A Thousand and One Nights
Lawrence W. Butler

Spellbound
Jack Cosgrove

Captain Eddie
Fred Sersen, Sol Halprin

Blithe Spirit
Thomas Howard

1946

A Stolen Life
William McGann

Green Dolphin Street
A. Arnold Gillespie, Warren Newcombe

1947

Unconquered
Farciot Edouart, Devereux Jennings, Gordon Jennings, Wallace Kelley, Paul Lerpae

Portret Jennie
Paul Eagler, J. McMillan Johnson, Russell Shearman, Clarence Slifer

1948

Deep Waters
Ralph Hammeras, Fred Sersen, Edward Snyder

Wielki Joe Young
Merian C. Cooper, Ernest B. Schoedsack

1949

Tulsa
Walter Wanger, Stuart Heisler

Kierunek Księżyc
Lee Zavitz

1950

Samson and Delilah
Paul K. Lerpae; Gordon Jennings; Devereaux Jennings

When Worlds Collide
Gordon Jennings

1951

nominacji brak

Plymouth Adventure
Oscar przyznany wytwórni MGM
(autorzy - A. Arnold Gillespie, Warren Newcombe, Irving G. Ries)

1952

nominacji brak

Wojna światów
Gordon Jennings

1953

nominacji brak

20 000 mil podmorskiej żeglugi
Oscar przyznany wytwórni Walt Disney Studios
(autorzy efektów - Robert A. Mattey, Peter Ellenshaw, Marcel Delgado, Fred Sersen)

1954

Hell and High Water
20th Century-Fox
(autor - Ray Kellogg)

Them!
Warner Bros.
(autorzy - Ralph Ayres, Dick Smith)

The Bridges at Toko-Ri
Oscar przyznany wytwórni Paramount
(autorzy efektów - Paul K. Lerpae, Farciot Edouart, John P. Fulton, W. Wallace Kelley)

1955

The Dam Busters
Associated British
(autorzy - George Blackwell, Gilbert Taylor, Ronnie Wass)

The Rains of Ranchipur
20th Century-Fox
(autor - Ray Kellogg)