OSCARY ZA EFEKTY SPECJALNE
Lata 1960-1979
W 1964 roku stworzono osobną kategorię efektów wizualnych, oddzielając ją tym samym od nagrody za efekty dźwiękowe. Lata 60-te to znów triumf wielkich widowisk, lecz tym razem również traktujących o II wojnie światowej, z których na uwagę zasługuje olbrzymi filmowy fresk z tłumem gwiazd w obsadzie, kierowany przez aż trzech reżyserów "Najdłuższy dzień", pokazujący lądowanie aliantów w Normandii. Dwa lata później Oscara za efekty wizualne zdobyła urocza, musicalowa "Mary Poppins" ze zdumiewającym - jak na owe czasy - połączeniem rysunkowej animacji z filmem aktorskim. Wreszcie w 1969 roku, wręczono jednego z najbardziej osobliwych Oscarów za efekty w historii Akademii Filmowej. Otrzymał go Stanley Kubrick, lecz nie za swój reżyserski geniusz (który akademicy i tak nigdy nie docenili), ale za kierowanie zespołem, który wyczarował zadziwiające i przełomowe efekty wizualne do "2001 : Odysei Kosmicznej" (1968). Co dziwniejsze, statuetkę otrzymał tylko Kubrick, pomijając twórczy wkład w to dzieło Douglasa Trumbulla, Wally Veeversa, Cona Pedersona i Toma Howarda.
Następna dekada wyraźniej podzieliła się gatunkowo. Pierwsza połowa lat 70-tych to triumfy m.in. L.B. Abbotta i Alberta Whitlocka, twórców efektów miniaturowych i optycznych do wielkich widowisk katastroficznych "Tragedia Posejdona" i "Trzęsienie ziemi". Ciekawostką jest, że ten drugi film bez walki pozostawił w pobitym polu "Płonący wieżowiec", sztandarowy przecież obraz ówczesnej mody na wielkie, naszpikowane gwiazdami widowiska (produkowane przede wszytkiem przez Irwina Allena) o walce ludzi z naturą bądź technologią.
Ten dogasający w drugiej połowie lat 70-tych trend, nagrodzono jeszcze za "King Konga" (wespół z nieudaną i archaiczną "Ucieczką Logana"), by rok później, dzięki geniuszowi George'a Lucasa i wynalazkowi komputerowo sterowanej kamery (motion control), era efektów wizualnych weszła w nową epokę. Nagrodzone Oscarem "Gwiezdne wojny", a także "Bliskie spotkania trzeciego stopnia" Spielberga z tego samego roku, zrewolucjonizowały technologię produkcji ekranowych niemożliwości. Korzystający z tych samych zabawek Colin Chilvers i Derek Meddings, rok później otrzymali Special Achievment Award za efekty do "Supermana". Listę laureatów z lat 70-tych, zamyka "Alien" Ridleya Scotta. Ten kosmiczny horror wszechczasów nagrodzono za wcześniej niespotykaną jakościowo technologię animatroniczną. Zamiast gwiezdnowojennych trików z niebieskim ekranem, wg projektu szwajcarskiego malarza surrealisty, Hansa Ruedi Gigera, włoski mistrz Carlo Rambaldi wykreował tytułowego Obcego, we wszystkich stadiach rozwoju, od jaja, poprzez twarzołapa, chest-burstera, aż po głowę dorosłego osobnika, dziesiątkującego załogę "Nostromo". Oscarowe efekty do "Obcego", zostawiły w pobitym polu blue-screenowe dokonania ze "Star Treka" i bondowskiego "Moonrakera". Mimo to technologia zdjęć specjalnych będzie w nastepnych latach wyraźnie dominować w oscarowych bojach.
 |
Wehikuł czasu
Gene Warren, Tim Baar
|
1960
|
|
The Last Voyage
A.J. Lohman
| |
 |
|
Działa Nawarony
Bill Warrington
|
1961
|
|
The Absent-Minded Professor
Robert A. Mattey, Eustace Lycett
| |
 |
|
Najdłuższy dzień
Robert MacDonald
|
1962
|
|
Bunt na "Bounty"
A. Arnold Gillespie
| |
 |
|
Kleopatra
Emil Kosa, Jr.
|
1963
|
|
Ptaki
Ub Iwerks
| |
 |
|
Mary Poppins
Peter Ellenshaw, Eustace Lycett, Hamilton Luske
|
1964
|
|
Siedem twarzy dr Lao
Jim Danforth
| |
 |
|
Największa historia jaką kiedykolwiek opowiedziano
J. McMillan Johnson
|
1965
|
|
Operacja "Piorun"
John Stears
| |
 |
|
Fantastyczna podróż
Art Cruickshank
|
1966
|
|
Hawaii
Linwood G. Dunn
| |
 |
|
Doktor Dolittle
L.B. Abbott
|
1967
|
|
Tobruk
Howard A. Anderson, Jr., Albert Whitlock
|
 |
|
2001: Odyseja Kosmiczna
Stanley Kubrick
|
1968
|
|
Stacja polarna "Zebra"
Hal Millar, J. McMillan Johnson
| |
 |
|
Alarm w kosmosie
Robbie Robertson
|
1969
|
|
Krakatoa, East of Java
Eugene Lourie, Alex Weldon
| |
 |
|
Tora! Tora! Tora!
A.D. Flowers, L.B. Abbott
|
1970
|
|
Patton
Alex Weldon
| |
 |
|
Bedknobs and Broomsticks
Alan Maley, Eustace Lycett, Danny Lee
|
1971
|
|
When Dinosaurs ruled the Earth
Jim Danforth, Roger Dicken
| |
 |
|
Special Achievement Award
Tragedia Posejdona
L.B. Abbott, A.D. Flowers
|
1972
|
W 1973 roku nie przyznano Oscara w kategorii efektów wizualnych
|
Special Achievement Award
Trzęsienie ziemi
Frank Brendel, Glen Robinson, Albert Whitlock
|
1974
|
|
Special Achievement Award
Hindenburg
Albert Whitlock, Glen Robinson
|
1975
|
|
Special Achievement Award
King Kong
Carlo Rambaldi, Glen Robinson, Frank Van der Veer
|
1976
|
|
Special Achievement Award
Ucieczka Logana
L.B. Abbott, Glen Robinson, Matthew Yuricich
|
|
|
Gwiezdne wojny
John Stears, John Dykstra, Richard Edlund, Grant McCune, Robert Blalack
|
1977
|
|
Bliskie spotkania trzeciego stopnia
Roy Arbogast, Douglas Trumbull, Matthew Yuricich, Gregory Jein, Richard Yuricich
|
|
 |
|
Special Achievement Award
Superman
Les Bowie, Colin Chilvers, Denys Coop, Roy Field, Derek Meddings, Zoran Perisic
|
1978
|
|
|
Obcy - ósmy pasażer "Nostromo"
H.R. Giger, Carlo Rambaldi, Brian Johnson, Nick Allder, Denys Ayling
|
1979
|
|
The Black Hole
Peter Ellenshaw, Art Cruickshank, Eustace Lycett, Danny Lee, Harrison Ellenshaw, Joe Hale
Moonraker
Derek Meddings, Paul Wilson, John Evans
1941
William A. Fraker, A. D. Flowers, Gregory Jein
Star Trek. The Motion Picture
Douglas Trumbull, John Dykstra, Richard Yuricich, Robert Swarthe, Dave Stewart, Grant McCune
|
|
 |
Klub Miłośników Filmu, 2004.01.20
Autor opisu: Adrian Szczypiński - ADI  |
| |
|
|
